Naeem Zafar'in ikinci semineri. İlk seminer, Türkiye'de Silikon Vadisi gibi yenilikçi ve girişimci bir kültürün nasıl oluşturulabileceğine yönelik fikirler içeriyordu. İkinci seminerdeyse,Naeem Zafar teknoloji girişimcilerine, kendi deneyimlerini anlatıyor. Zafar, kendisi de bir düzine başarılı şirket kurmuş, bu arada pek çok başarısızlıklar da yaşamış, toplam 70 milyon dolarlık fon toplamış, Silikon Vadisinden bir girişimci olduğundan, anlattığı fikirler, doğrudan kendi deneyimlerine ve gözlemlerine dayanıyor. Ben çok yararlandım, girişimci kişilere bu notları okumalarını tavsiye ederim.
www.startup-advisor.com
girişimciliğin tanımı:
kontrol etmediğiniz kaynaklarla iş fırsatlarını takip etmek
henüz bu paranız olmasa da, iş fırsatını ararsınız.
bu yüzden çok yaratıcı olmanız gerekir.
tipik bir organizasyon nasıldır?
hissedarlar üsttedir. parayı verirler. hissedarlar, yönetim kurulunu seçerler. yönetim kurulu 3-7 kişiden oluşur. bunların görevi firmayı idare etmek değil. ceo bulmak ve politikayı belirlemek.
türkiyede hissesi olan herkes yönetim kurulunda olmak ister. 15 (veya 50) sene önce amerika da böyleydi.
problem şu ki, eğer firmayı siz kurarsanız, hem hissedar olursunuz, hem de ceo. fakat bazen ceo'nun değiştirilmesi gerekir. ama girişimciler için bu büyük bir ego çatışmasına sebep olur.
insanların çokça sordukları sorulardan ibri de: şirket kurmak ne kadar sürer?
durumdan duruma değişir:
2-6 ay arası, ev ödevinizi yapmak
2-8 ya, bootstrap
1-12 ay ürün geliştirme
2-12 ay: pazara açılma.
dolayısıyla 6mo-3 yıl arası sürer, para kazanmaya başlamak.
firma kurmaya başlamadn önce, kafanızda netleştirin: bu iş mantıklı mı?
bu yüzden, bu kararı çok dikkatli ve iyi düşünerek almalısınız. hayatınızın önemli bir kısmını bunun için feda etmeniz gerekir.
7 önemli soru:
1. gerçekten girişimci misiniz?
çoğu doktoralı bir şirket kurarlar. fakat önemli olan şey, ortada ticari bir problem var mı?
kim alcacak? nasıl alacak? bu tip soruları, başlamadan önce netleştirmelisiniz.
nasıl para kazancaksınız? ölçeklenebilir mi? ölçeklenebilirlik nedir? saç kesiyorsanız, bu ölçeklenebilir değil. youtube/facebook ise çok ölçeklenebilir. bir tane sunucunuz var, onbinlerce kişiye hizmet edersiniz.
doğru zaman mı?
her sorunun üzerinden geçelim.
1. why start?
herkes girişimci olmak zorunda değil. birçok kişi, iyi bir firmada çalışmakla mutlu olur. bu herkes için uygun değil.
girişimciler, hırslı, heyecanlı, azimli, fırsat kovalayan, riske açık, iştahlı insanlardıdr. mutlaka bir şeyleri başarmak için gayret etmek isterler.
şu an bile 10 m dolarım olsa da, farklı şekilde giyinip, yemek yemiyorum. ne yapayım parayı? önemli olan, benim etkileşimlerim, kimlere ne hizmet sunabildiğim.
en önemli özellik: kuralları siz yaparsınız. 2 aylık tatil yapın. veya hiç tatil yapmayın. akşam başlayın, sabah bitirin. kuralları siz tanımlarsınız.
resilient (dayanıklı olmalı). çünkü herkes sizi demotive eder. bu çok aptalca bir fikir. nasıl yapacaksın? bütün bu insanlara karşı her gün mücadele etmelisiniz.
herkes buna hazır değildir.
strong conviction olmalı. yani açık olmalısınız, ama fikirlerinize karşı sağlam bir inancınız olmalı. her gelen rüzgarla yönünüz değişmemeli.
efsaneler:
insanlar girişimcilerin, büyük risk adamları olduğunu düşünürler. girişimciler, bir mindsetle ilgili. büyük risk istemezsiniz. bill gates'in çalışması lazım değil, ama yine de çalışıyor.
fikrimi olabildiğince gizli tutmalıyım. size şunu söyleyeyim: sahip olduğunuz fikir, muhtemelen kötüdür. ben şu ana değin, hiçbir ürün görmedim ki, ortaya çıktığında harika olsun. fikirler, ancak insanlardan geri besleme aldıkça, kullanıma başladıkça iyileşir. bu geri beslemeyi nasıl alacaksınız, kimseye anlatmazsanız. zaten eğer fikrinizi birine söylediğinde o kişi, onu hemen taklit edebiliyorsa, o zaman bu kötü bir fikirdir. önemli olan icraat. kimse, sizin fikrinizi çalabilecek kadar zamanı yoktur. tabi ki, rakibinize tüm bilgilerinizi anlatmayın. ama ne yapacaksınız, neden yapacaksınız, hangi sorunu çözeceksiniz, bunu anlatın. ama nasıl yapacaksanız, bunu anlatmanıza gerek yok.
fikrinizi, tek satırda ifade etmeye hazır olmalısınız. ben internet güvenliğinde, transaction işlemede çalışıyorum. "doğal ürünlerden, cilt bakım ürünleri elde etmede çalışıyorum." fakat şu yanlış: "ben yazılımcıyım" bunlar size anlamlı bir yanıt vermez.
fikrinizi gizli tutmayın, olabildiğince çok insana söyleyin ki, yararlı geri besleme toplayın.
bir prototip üzerinde çalışın. bunun için şirketi beklemeyin. prototipten sonra hata şirketi kurun.
yatırımcılar, sizi batırmak için vardırlar. size önerecekleri şeylerin çoğu sizi yanlış yöne götürür. yatırımcıların tek amacı para kazanmaktır, ???
2. bir fırsat bulmak
karşılanmayan bir ihtiyaç var mı?
bu en önemli adım.
insanların gerçekten karşılanmayan bir ihtiyacı olduğunu nasıl anlarsınız?
gidip bir kişiye bak bunu yaptım, işinize yarar mı? buna kimse düzgün yanıt veremez. çözüm yerine, insanlara problemleri sorun. sorun ne? bu sorun neden var? bunun çözümlerini nasıl denediniz? neden çalışmadılar? kimden yardım aldınız?
ne yaptığınızı değil, onların sorunlarını sorun.
müşteri keşfi:
- en az 10-20 kişiyle görüşün, işe başlamadan önce. eğer internet ürünüyse, 100-200 kişiyle anket yapın.
- fakat şöyle dğeil: eczacılıktaki tedarik zincirini şu şekilde iyileştireceğiz demeyin. bunun yerine, muhataplarınızın sorunlarıyla başlayın. bir adam vardı, wall street yatırımcıları için bir yazılım üretiyordu. onlara sorular sordu, ama tatmin olmadı. 2-3 ay onların yanında durdu, ne yaptıklarını izledi. ekranlarında ne vardı. kafalarını kaşırken, ekranlarında ne vardı? bu şekilde, yazılımın nasıl inşa edilmesi gerektiğini çok daha iyi anladı.
müşteriye sorarsanız, size açıklayamaz. onları gözlemleyin.
ikinci mesele, pazar yeterince büyük mü? neden? neden küçük market yetersiz? küçük pazar varsa, o zaman, uzaktaki bir hedefe çok iyi nişan almanız gerekir. küçük bir hata, hedefi kaçırmanızı sağlar. ama eğer hedef büyükse, hata da yapsanız, yine de hedefi tutturursunuz.
vc'ler şuna bakar:
- pazar büyük mü? pazar büyükse, nasıl buradan yararlanacağınıza bakarlar.
- ikincisi, ekibiniz nasıl?
- en az baktıkları: firiniz nasıl? bu önemli değil. çünkü fikir sürekli değişir.
cep telefonları yılda 1 milyar satıılır. büyük pazar. uydu telefonları küçük bir pazar.
pazar araştırması: nasıl yapcaksınız? paranız yok. büyük firma olsanız, bir araştırma kurumunu kiralardınız. buna gücünüz yetmez.
kendiniz insanlarla konuşmalısınız. gerekirse, grup oturumları yapın. alışveriş merkezlerinde, insanlara ulaşın. internetten anket düzenleyin.
sec.gov sitesine girin. buradan www.edgar.com sitesinin linki bulunr. bütün kamuya açık şirketler, mevsim raporlarını buraya bildirmeli. buradan erişebilirsiniz. bütün büyük şirketler bir zamanlar küçük şirketlerdi. bu pazarla ilgili bilgi almak için, çok iyi bir kaynak. bütün pazar araştırmalarını burada yayınlamak zorundalar, bedava olarak.
kim benim ürünümü satın alacak? hangi pazar segmentine hitap ediyorum. ama bu yeterli değil. çoğu zaman girişimciller ,herkesin sizin ürününüzü kullanacağını düşünür. belki öyle, ama siz yine de size daha fazla ihtiyaç duyan insanları bulun ve onlara odaklanın. belki herkes kullanabilir, ama sadece bekar yaşlı kadınlar sizin ürününüz için en uygun kullanıcılardır.
bunu bulunca durmayın. sizin birinci müşteriniz kim olacak? kafasını ateşe atacak? kafasını ateşe atacak adam, sizin yeterince büyük olmanızla, yeterli teknik desteğe sahip olmanızla ilgilenmeyen kişidir. elinizdeki kaynak çok az. olabildiğince tasarruflu davranın. sadece 3-4 müşteriniz olabilir, saçlarını sizin için yakmaya hazır. bütün kaynaklarınızı bu tek müşteriyi mutlu etmek için harcayın.
nereden biliyorum? bu yüzden çok para kaybettim. ilk firmam, simülasyon donanımıyla ilgiliydi. çok büyük bir ihtiyaç olduğunu düşünüyorduk. bir chipin emülasyonunu yapan bir cihazdı. ilk 3 müşterimiz, ibm, watson gibi büyük firmalardı. ama pek geribilgi vermediler. ... firma, bizim doğru ürünü üretmemize çok ihtiyaçları vardı. bizi sürekli teşvik ettiler ve yönlendirdiler. sonra kendi chiplerini üretince, herkese bizim firmamızı anlattılar.
3. ürününüzü kimler alacak?
japonyada bizim switçlerimizi alan insanların beklediklerimizden çok farklı olduğunu bulduk. bu adamların bütçelerini bulduk. 5000 dolarlık bir bütçeleri vardı, orta seviye operasyon yöneticileriydi. bu insanların nasıl, neye göre, hangi bütçeyle aldıklarını bulduk. ve ona göre her şeyi ayarladık. yaş, cins, ünvan, gelir seviyesi, alışkanlıklar, karar alım süreci. bunları önceden öğrenmelisiniz.
müşteri keşfi: bu sırada müşterinizin personasını tanımlarsınız.
akıllı bir girişimci, her zaman laptopunu taşır. birçok girişimcinin benim yanıma, hiçbir laptop veya defter olmadan geldiklerini gördüm. hatta bazıları, benden kalemimi bile istediler.
ben bazen önemli bir görüşmede, tuvalete giderim, sadece öğrendikelrimi not edebilmek için.
mark zuckenberg, gacebook kurucusu. 2.5 büyüklükte fontla sürekli olarak, yanında taşıdığı laptopta fikirlerini kaydeder.
ürün broşürü oluşturun. broşür, sizin ürününüz ne kadar güzel görünürse, o kadar iyidir. bir anlamda damattır. broşür ürettiğinizde, kimse budan heyecanlanmazsa, neden ürün geliştireceksiniz?
en iyi girişimciler, bana gelenlerin arasında, kilit kelimeleri google adwords ile test ettiler. insanların hangi kelimelere karşı tepki verdiklerini bulmak için. bu ilk etapta yapmanız gereken pazar araştırmalarından biri.
ilk şirketlerimden birinde 1 ay çalıştık, 4 mühendis. mantık simülasyon motoruydu. sonra müşteriye götürdük. bu çok güzel, ama timing nerede dedi. gerçek dünyada, timing olmadan kimse, simülasyonları çalıştırmıyordu. biz bunu geliştirmeden önce, müşterilerle görüşmemiştik.
ikinci yıl, gittik timing ile birlikte. adam baktı. bu kutu çok küçük. bizim çiplerimiz çok büyüdü. 3 yılımı ve 4 milyon dolarımı bu hatadan dolayı kaybettim.
4. pozisyonlama.
ürününüzün konumlanmasıyla ilgili net olmalısınız. konum nedir? siz ne yapıyorsunuz. insanlar ürününüzü, beyinlerindeki belirli bir bölümde hazırlarlar. eğer siz ürününüzü belirli bir kutuya yerleştirmezseniz, nereden hatırlayacaklar?
en güvenli araba nedir? volvo. ama aslında volvo, dünyanın 5. güvenli arabasıdır. ama herkes volvoyu güvenli olarak hatırlar.
en iyi baklava hacıoğludur, ama herkes güllüoğlu olarak bilir.
konumlama:
insanlar, ancak çok belirgin ve net bir kavram söylerseniz hatırlar:
kötü: "websitesi güvenliği" kimse hatırlamaz
"bankaların online işlemlerindeki güvenlik" derseniz hatırlarlar.
hatırlanabilir olmalı. sonra bunu kişiselleştirin.
"ortalama test puanını artırmak" kişisel değil. "oğulunuzun okumasını sağlamak" kişiseldir. bu insanların hatırlamasını kolaylaştırır.
bunlar şirketi kurmadan önce yapmanız gereken şeyler.
---
value position
facebook ve mspace arasındaki fark. facebooktaki herkes gerçek insanlardı. myspace anonimdi. .edu email adresleri olması gerekiyordu. bu farklılaştırıcığı konumlandırmaydı. şu an en büyük sosyal ağ oldu.
myspace müzik paylaşımı için harika. bu da onların farklılaştırıcı konumlanması.
---
5. iş modelini tanımlama
insanlara bunu sorduğumda karıştırıyorlar.
aslında basit: nasıl para kazınyorsunuz?
hangi kanallarla satıyorsunuz?
kim parayı ödüyor?
kar oranlarınız nedir?
çok basit bir şema:
müşteriden 9 dolar alıyorsunuz
müşteriyi kazanmak için 3 dolar ödüyorsunuz google reklamına
işlem için iki dolar ödüyorsunuz.
bu netliğe ihtiyacınız var. bu yoksa, işe başlamayın. çoğu girişimci bu olmadan işe başlıyor.
6. neden siz? takım
sizi özel yapan ne?
4 yeni mezun olabilirsiniz ve ebay'i yeniden tasarlayabilirsiniz. ama sizi ebayi daha iyi yapmanızı sağlayan şey ne? sektörü bilgisi mi? teknik bilgi mi?
bazen bilginiz olmayabilir, fikriniz olmayabilir. o zaman o alanda bilgisi olan insanlarla ekibinizi desteklemelisiniz.
ferguson, teknoloji geliştirmeyi bilmiyordu. başka bir teknoloji uzmanı buldu, bir ekip oldular. bir mit hocasını danışman olarak buldular.
her şeyden çok bu konuda sorun yaşadım.
iyi görünen bir insandan çabuk etkileniyorum. veya iyi özgeçmişi olan bir insandan. bu benim hatam. bu yüzden artık karımla beraber görüşmeleri yapıyorum.
tamamlayıcı becerileri olan insanlar olmalı. bu konuda sorunluyum. çoğu firma, takım kimyas sorunundan dolayı patlıyor.
karşılıklı derin saygı olması şart.
tek başına girişimcilerle çalışmayı reddediyorum. bunun iki sebebi olabileceğinden dolayı:
1. ya vizyonunuz çok kötüdür ki, kimseyi etkileyemeyememişsinizdir.
2. çok kontrol manyağısınızdır. kimseyle çalışmak istemezsiniz.
böylelerine, bir takım bul,sonra bana gel diyorum.
türkiyede bu sorunu çok görürsünüz. herkes kendi başına sahip ve zengin olmak ister.
7. why now (neden şimdi?)
yatırımcılarınız bunu soracaktır. siz de kendinize sormalısınız. ne değşitirecek şimdi yapmak?
belki başkaları bunu denemiş fakat çalışmamış olabilir. yeni bir düzenleme mi var? teknoloji mi yeni? fiyatlar mı düştü? pazar erişim oranı mı yükseldi?
ama nelerin değiştiğini anlamanız lazım. eğer siz bunu açıklayamıyorsanız, belki önemli bir şeyi ihmal ediyorsunuzdur.
özet:
çok sayıda fikriniz olacak. bunları bu filtrelerden geçirmelisiniz. ancak bu filtereleri geçen fikirler, icra etmeye değecek kadar iyidir. çoğu fikir bunları geçemeyecektir.
---
pazara ikinci giren olmak kötü bir şey değil. ilk giren, pazardaki sorunları ortaya çıkarmak için bir nişan mermisi gibidir.
sonraki büyük şeyi bulmaya çalışmak, girişimcileri harekete geçmekten alıkoyuyor.
internette ortaya çıkan pek çok fırsatla ilgili kimsenin bir fikri yok. nasıl olacak? bilemezsiniz.
---
ben: bir kişi kendi başına iş yapmaya yeterli kabiliyeti varsa, neden bir takım halinde iş kurması kritik bir şart olsun?
işin ne kadar zor olduğunu yeterince öngöremezsiniz. eğer bilseydiniz, bu işe girişmezdiniz. insanlar birbirlerinin arkalarını kollarlar. çok fazla iş var, birisi size destek olmalı.
---
kültürü nasıl değişirebiliriz?
hemen kendi çevrenden başlayarak. hemen onlara kendi fikirlerini anlat. onlar başkalarına aktarırlar.
dünyadaki tüm hareketler, bir tane sohbetten başlar.
---
x: bence kültür farklılıklar bazen birbirine uymaz. türkiyede insanların %50si patron olmak ister. benim en iyi çalışanlarım, dışarıya kendi işlerini kurmaya giden adamlar. ben onlara yardım ettim. başarısız oldular. sonra yeniden bende çalışmaya başladılar. en iyi adamlarım onlar.
doğru diyorsunuz. ben pakistana gittiğimde, belirli byaşın üstündeki tüm insanlar, karamsardır. bu kara koşulları değiştiremeyeceklerini düşünüyorlar. yeni kuşaklar ancak bunu başarabilir.
Salı, Haziran 02, 2009
Teknoloji Girisimcileri icin Dersler - Naeem Zafar Seminer Notlari
Turkiyede Silikon Vadisi Nasil Olusturulur? - Naeem Zafar Seminer Notlari
Uzun zamandır mesaj yayınlayamadım. Fakat bugün girişimcilik ve inovasyonla ilgili harika bir seminere katıldım, tüm seminerin notunu tuttum. Seminerin yerini tutmasa da, yine de ilgilenenlere yararlı olacağını düşünüyorum.
Silikon Vadisinde bir düzine kadar şirket kurmuş, toplam 70 Milyon doların üzerinde fon kaldırmış (raise fund?) olan Pakistan kökenli Naeem Zafar tecrübelerini aktardı.
Yeni bir teknoloji girişiminde bulunmayı düşünenler veya Türkiye'de yenilikçi/inovatif bir iş kültürü oluşması için çalışmak isteyenlere aşağıdaki seminer notlarını okumalarını tavsiye ederim. (Notları ham haliyle yayınlıyorum)
türkiyenin teknoloji sektöründe çok büyük potansiyeli var.
silikon vadisi, stanford üniversitesi etrafında oluşmuş. yahoo, apple, google, intel ve daha çok sayıda büyük firma burada gelişti.
neden burada bu kadar çok inovasyon oluşuyor?
neden burada böyle olduğunu anlarsak, siz burada da bunu yapabilirsiniz. austin, boston ve banagaloreda da inovasyon var, ama bu seviyede değil
vadinin tarihi hep böyle değildi. 60lı yıllarda tamamen meyve bahçeleri vardı. 70lerde intel kuruldu. yarıiletkenler sektörü büyüdü. 80lerde her şey kişisel bilgisayardı. 90larda internet fırladı.
her on ylılda bir vadi yeniden kendini keşfediyor.
silikon vadisinde her şey sürekli gelişir. her cafede 4-5 kişi buluşmuş ve sürekli yenilik üretirler. biz dünyayı değiştireceğimiz hissiyle yaşıyoruz. bu his, yenilikçilik oluşturuyor.
iki konuyu konuşmak istiyoruz: birinci konu, vadi neden böyle oldu. ikinci konu, inovasyon nasıl oluşuyor?
buluş eşit değildir yenilik (inovasyon). buluşları inovasyona çevirmek çok çaba gerektirir. fikirlerin ürünleştirilmesi erekir. fikirleri üretmek kolay. ürünleştirmek zor.
inovasyon neden dünyanın her yerinde oluşmuyor? burada yeterince yenilikçi düşünen insanlar yok mu? neden hep silikon vadisinden çıkıyor?
5 temel sebep, inovasyonun yetişmesi için. eğer bunlardan üçü olursa, işiniz zor. hepsine ihtiyaç var. vadide hepsi var.
1. sebep: attitude of collaboration.
bu çok garip. vadide, birbirimize nasılsın, haa nasıl diye sormayız. sorumuz: merhaba, işin nedir? bu ülkedeyse, bunu sorsan, insanlar şaşırır. it'deyim dersin. tamam ama ne yapıyorsun. yazılım. tamam peki ne yapıyorsun? çoğu insan, kibarrlığından dolayı devam ettirmez. bu sizin posterinizdir. yeni girişmde çalışıyorum, doktorlara yarıdm etmek ve mobil yazılımlar geliştirmek için. bu anlamlı bir cevap.
eğer böyle derseniz, belki sizin arkadaşınızın bununla ilgili bir arkadaşı vardır.
silikon vadisinde, hiç tanışmayan insanların konuşmaları bile bunun üzerine olur. şu konuda bilgniiz var mı diye sorarlar. evet gel burada konuşalım der öbür adam. bu başka toplumlarda yok.
toplulukların içinde paylaşmak kolaydır. fakat islami dünyada, güven ne yazık ki çok uzun sürüyor. güven kültürü nasıl oluşturabiliriz.
vadide, çok geniş bir danışman ve mentor havuzu var. tecrübeli insanlar bilgilerini başkalarına vermek istiyorlar.
yüzlerce ilgi grubu her gece buluşur vadide. bedava veya 5-10 dolara. buralarda kablosuz teknolojileri, tıbbi teknolojiler vs. tartışırız. buna yönelik organizasyonlar düzenlnir. benim gözdem: tii. ilk on kişiden biriydim. şimdi 50 bin üstünde. ne yazık ki, türkiyede hiç şube yok. hepsi insanların girişmcilerin işbirliği içn.
neden böyle bir şeyi oluşturamıyoruz onu düşünmeliyiz.
2. sebep alignment of cncentives.
tipik senaryo. bir şirket başlat. patron maaşını düşünmez. patronlar, nasıl tasarruf yapmayı düşünürler, para kazanmayı düşünürler. çalışanlarla olabildiğince çok hisselerini kaybederlerse, bu her şeyi değiştiriyor. googleda binlerce insan bir gecede milyoner oldu. sekreterler bile. herkesin uyumluluk için yeterince teşvik güdüsü var.
güdüleri uyumlu hale getirmek, çok yüksek güç oluşturur.
3. sebep. intellectual property.
çinde bunu anlamaları çok zor. biri bir şeyicat ederse, herkes bunu kullanmalı derler. çünkü biz senin eğitimin için vergiler ödedik. fakat şöyle düşünün, eğer benim evime geldiğinizde, hoşuna giden bir şeyi alırsanız, bir daha sizinle bir şey paylaşır mıyım? hayır. aynı şey ip için de geçerli. bir buluştan yararlanabiliyor olmanız, toplum için yararlıdır, çünkü siz bana bu konuda tekel hakkı verirseniz, o zaman ben de size bunu nasıl yaptığımı anlatırım. aksi taktirde, herkes bilgiyi kendine saklar. paylaşırsanız, siz de başkaları da bunun üzerine yeni şeyler keşfeder.
neden ilaç firmaları, göğüs kanseri için ilaçl geliştirmeye milyarlarca dolar harcıyorlar. sonunda bunun parasını kazanamayacaklarsa, neden yatırım yapsınlar?
bu çok öneli bir parça, yenilikçi kültür için.
4. sebep kritik kütle. critical mass
vadide, büyük çaplı çok sayıda üniversite var. cumartesi gecesi bir parti görürseniz, iki mühendis, bir avukat ve bir doktor buluşurlar ve hemen yeni birfirma kurarlar.
istanbulun da bu kritik kütle potansiyeli var. bu kritik kütleyi nasıl birleştirebilirsiniz.
5. sebep. en gözde görüş.
vadide, biri başarısız olursa, daha önemli bir girişimci ve çalışan olur. biz herkesin akıllı olduğuna inanırız. siz başarısız olmuşsanız, o zaman sizi işe almak için büyük bir güdüm vardır, çünkü önemli dersler almışsınızdır.
dolayısyıla, eğer başarısız olursanız, zaten zengin olmuşsunuzdur. eğer başarısız olursanız, yine zengin olabilirsiniz. hiçbir kötüye gidiş yok.
çok sayıda firma kurdum. 5 tanesi başarısızdı. ama her biri benim için çok büyük bir öğrenme fırsatıydı.
bu 5 sebep, çok önemli şeyler, kültür oluşturmak için.
bunları nasıl buraya getirebileceğimizi araştırmamız lazım.
---
türkiyede kültürü nasıl oluşturabileceğiniz. amerika da 40 sene önce böyleydi. bunu aşmak için, tarıtşmanız lazım. değişikliği oluşturmak için azim gösterin.
değişim zihininizin içinde.
---
finansal kaynaklara asihp olmak şart değil mi?
bu çok önemli, ama şarmutlak zorunlu değil. bir sürü insan, kaynakları olmadan başarılı girişimler kurdu. kendi paranız olmasa bile, başkalarını ikna edebilirsiniz.
ben mesela, param yokken, bir bina kiraladım, karşılığından, adamın geceleyin ofisinin bekçiliğini yaptım. bu resourcefullness.
neden burada girişim sermayesi yok. çünkü burada henüz fırsat göremiyorlar. israilde 15 yıl önce yoktular. hindistanda 7 yıl önce yoktular.
her şey çok zor demek kolay. ama aziliyseniz, başarırsınız.
---
inovasyon modelleri
buluşlar, büyük kurumlarlda girişimimci kurumlarda da oluşabilir.
paradoks: inovatif olmak için neye ihtiyacınız var: insanalları yaratıcı olmak için teşvikler oluşturun.
verimli bir şirket çalıştırmak için, inovatif olmak için gereken şeylerin zıttıdır. nasıl bunu aşacaksınız?
kültürel meseleler:
japon fabrikaları tahmin edilemeyen davranışları engeller. ama bu durum, yaratıcılığı enggeller. ne olacak?
ayrıca bazı yenilikleri pazarda yapmak çok iyidir. mesela software as a service. ama bunu şirket içinde yaparsanız ne olur? eğer başarısız olursa, belki sizi kovarlar. başarılı olursa ne olacak. belki bir maaş ödülü alırsınız. bu önemsiz. bu yüzden insanlar risk almazlar. çünkü büyük şirketlerde risk almanın bir faydası yoktur. bu yüzden insanlar sadece küçük yenilikler için risk alırlar.
sadece genel müdürler, için büyük risklerin ödülü yeterince büyüktür.
bu paradokslara benim çözüm önerim:
- inovasyon ortamlarını ya zaman, ya da coğrafi olarak birbirinden ayır.
fiziksel ayırma örnekleri:
- bell labs, ibm tj watson labs, apple-macintosh grubu
zamansal ayırma örnekleri:
- herkesin her şeyi yaptığı, hiyerşik fonksiyonel rollerin olmadığı birfirma. satışçılar bile, arge ile ilgili öneriler sunabilir. buna engel olmamalısınız.
iki yıl sonra yeni bir seviyeye gleirsiniz, artık üretim moduna geçersiniz. ne yaparsınız? ceo'yu kovarsınız. bu yeni gelen ceo, tamamen yönetim kademesini değiştirir. 2 yıl sonra yine yeni bir ceo gelir. aynı şey olur.
- hissedar olarak, yeni insanların gelmesinden memnunu olmalısınız. çünkü kültüün değişmesi için imkan tanır.
bir arkadaşım: rajih. çok başarılı bir genel müdürdü. iki yıl sonra kovuldu. sonraki iki yılın ardında 20 milyon dolarlık hisse payı aldı. çünkü yeni genel müdür, şirketi başarılı bir şekilde satmayı gerçekleştirdi.
apple: steve jobs, başka birileri, ancak 20 yıl sonra tekrar firmaya geri geldi.
bill gates bunun istisnası.
startup culture.
bunun yapısı, normal şirketlerden çok farklı.
grup tartışmaları, hiyerarşi yok. düşük engel yanlış soru sormaya karşı, herkes firmanın ortaığıdır.
why startups work sometimes.
bütün bu koşullarla birlikte, yine de başarılı olmanız gerçekten çok zor. ürününüze karşı çok büyük bir azimle bağlanmalısınız.
encouraging innovation
üniversite: işbirlikli bir ortam. hiyerarşi yok. başarısızlık cezası yok.
şirketler ise bunun tam tersi.
Örnek: Google
4 gün şirketin işine çalışırsınız. 1 gün tamamen serbest çalışırsınız. ne isterseniz yaparsınız. fakat insanların çoğu mühendis olduundan, bunlar yine google için yenilikçi ürünler geliştirirler.
bedava kahvaltı, öğle yemeği, akşam yemeği, masaj, jimnastik, yıkama. insanlar sadece uyumak için evlere giderler. firmaya girmesi çok zor, ama sonrası çok güzel.
bu şey, aslında amerikan kültürünün özünde derinlerde var. kovboylara bakın: işbirliği kültürü vardır. altın nerede. ne yapmalı? konuşurlar. bu özellikler, amerikan kültürünün derinlerinde var.
aksiyon planı:
bunları düşünmenizi isterim:
- kendi kurumunuzda değişiklik yapmak için neler yapmalısınız.
- başarısız bir kişiyi bulun ve bunu öğrnek kişi olarak gösterin.
- hisselerinizi paylaşmaya hazır mısınız?
şu anda bir dönüm noktasındayız. girişimci olmak için bundan daha heyecanlı bir an yok:
açık kaynak yazılım, başkalarının bilgi varlıklarına erişmenizi sağlıyor.
software as a service. satın alıp, kurmak yerine, bir yazılımları artık internet üzerinden kullanabilirsiniz. bir şey almanıza gerek yok.
bunu ilk yapan salesforce.com firmasıydı.
10 yıl içinde girişimci olmak istiyorsanız: world of warcraft oynamayı öğrenin. ilerlemek için, sürekli yeni becerilere sahip insanlarla tanışmanız gerekir. ileride çalışma şekli böyle olacak. internet bunu gerektiriyor.
cloud computing: elektrik kullanmak için, yaptığınız tek şey, fişi prize takmak.
social network:
nerede yaşadığınızın önemi kalmadı. bu ülkedeki gibi, genç nüfus, teknolojye açıklık çok az yerde var. fakat bakış açınızı değiştermelisiniz.
özet olarak: inovasyon ekosistemi oluşturmak için:
1. sermayeye erişim gerekir.
iyi sermayeyei nasıl bulursunuz? banka parasını değil. bankalar kötü para verir. sizin risk sermayesine ihtiyacınız var.
2. avantajlı hukuk politikası.
çinde hisselerden kazanılan paradan vergiyi kaldırdılar. amerikada 15% vergi oranı. bunu yapmalarıyla,
amerikada bir şerket kurmak 20 dakikalık bir iş. bu kadar basit bir şey.
3. girişimcilik eğitimi
4. mentorluk.
mentorluk, bilgi sahibi insanlar, thayat tecrübesi insanlar. bunlar gençlerle paylaşırlar. benim için 2-3 mentorun bana verdiğinden daha fazla yararlı bir şey yok. genç insanlar, rehberlik isterler. fakat kime soracaklarını bilmezler. yaşlılar ise, bilirler fakat kime yardım edeceklerini bilmezler. bunu normal hale getirmek için bir yapı oluşturmak lazım.
altmış yaşlarındaki insanlar, gençlerden saygı ve sevgi beklerler. benim yaşımdaki insanlar, yirmililer tarafından görülmezler. biri benden mentorluk isterse, elimden geleni yaparım.
---
silikon vadisinde mentorluk ne boyuttadır?
çok sayıda kurum var: çinli işadamları, kadınlar, mit girişimciler forumu, inanılmaz sayıda çok forumlar var. buralara insanlar geliyorlar ve yardım istiyorlar.
bu işin içinde, hiç para yok. ayda bir veya iki kez buluşuyorsunuz. normal sorular soruyorsunuz. sorduğunuz sorular, şirket kurayım mı, kurmayayım mı, gibi sıradan sorular.
---
ankarada kalsaydınız yine şimdiki kadar başarılı olabilir miydiniz?
9. sınıftaki öğrencilere ders veriyordum. buradan para kazanıyordum. bir quiz programı düzenledim. her zaman para kazanmaya yönelik bir fırsat kovalıyordum.
herkesin bu konuda iştahı ve azmi olmuyor.
ali: türkiyede işbirliğine karşı olan direnç, en büyük engellerden biri.
---
yabancılara yönelik mentorluk programı var mı?
---
yazılımcılar için bilgi koruması, önemli değil. onlar için, icraat hızı esas korumayı sağlar.
---
inkubatör ve teknoloji parkları
amerikada inkübatörler çok tavsiye edilmiyor. girişimcilik için, darwinci evrim en iyi sistem. zombiler iyi değildir. eğer kaynakları zombiler tüketirse, sistem gelişmez. yetersizlerin ölmesine izin vermelisiniz.
bu yüzden avrupadaki gibi, süper devlet desteklerine pek destek vermiyorum.
--
üniversitelerde işbirliği kültürü:
şirketlerle üniversiteler arasında çok sayıda işbirliği var. motivasyon türkiyede biraz yanlış. vergi avantajından dolayı, şirketler buraya geliyor. yeni gelişen pazarlarda, hükümetlere çözüm olarak bakılıyor. fakat bu doğru değil. hükümetler girişimcilik için zararlıdır.
Salı, Ağustos 12, 2008
Başlangıç Girişimleri İçin Kapsamlı İş Planı Oluşturmadan Kaynak Toplama
Dharmesh Shah'ın onstartups blogundan beğendiğim bir başka girişimcilik yazısına dair notlarım:
4 Quick Tips on Raising Startup Funding Without A Plan Or A PowerPoint
Boston'daki girişimci topluluğun bir üyesiyim. Çok sık rastladığım bir sorun var: İnsanlar kuruluş aşamasındayken inanılmaz derecede çok zamanı, kapsamlı iş planları hazırlamak için harcıyor. Halbuki bu planları hemen hemen kimse okumuyor. Çok biçimsel ve kapsamlı bir plan hazırlamadan da kaynak bulmak mümkündür. Bunun için önerilerim:
1. İyi bir hikaye oluşturun:
İnsanlar hikayelerden etkilenir. Hayal dünyasına hitap eder. İnsanları harekete geçiren tek gerekçe, insanın kendi iç gerekçeleridir. Hikayeler, hayal dünyasını tetiklemekle, muhataplarınızın kendi iç gerekçelerini oluşturmasına yardımcı olur.
2. Kaldıraç (leverage) etkisini gösterin:
Bunun bir diğer adı: rekabet üstünlüğü (unfair advantage). Mesela, iki üniversite öğrencisi, öğrencilikleri sırasında bir yazılım geliştiriyorlar. Bunların önemli bir rekabet üstünülüğü vardır: Rakipleri, yaşamak için pek çok para harcamaları gerekirken, üniversite öğrencileri, yaşamak için ek para harcamadan, yeni bir girişimde bulunmaktadır. Başka rekabet üstünlüğü örnekleri: bir müşteri grubuna erişim, potansiyel bir ortağa veya dağıtım kanalına erişim, nadir yeteneğe erişim, önceden hazırlanmış entellektüel varlık (IP)
3. Bebeğinizin çirkin olduğunu kabul edin:
Startupın kusurlarını görmezden gelmeyin. Fakat gelecekte nasıl güzelleşeceğini anlatmaya odaklanın.
4. Büyük hayal edin, küçük planlayın:
Başlangıç aşamasında çok az kaynağı bulunan fakat verimli bir şekilde çalışan firmaların başarılı olması daha kolay olur. Çünkü çok fazla para, firma yönetiminde işleri doğru yaptıkları yanılgısına sebep olur. Az para olunca, insanlar verimli bir şekilde çalışmaya zorlanırlar.
Çevik Startup
Dharmesh Shah'ın onstartups.com blogundaki bir yazısına dair notlarım. Yeni bir teknoloji veya inovasyon iş girişiminde bulunmak isteyen girişimciler için faydalı dersler içeriyor:
Agile Software Startups: The Myth Of The Perfect Business Plan
Çok iyi bir ürün fikrim olabilir. Fakat 3-4 ayımı bu ürünün tanımlanması, dokümantasyonu için harcarsam, çok büyük hata etmiş olurum.
Yazılım geliştirme sürecinin tamamını planlamak zordur. Kendisi zuhur eden ve devirli bir yapıya sahiptir.
Çevik süreçlerin en önemli ilkelerinden biri, devirli olmasıdır. Müşteriyle birlikte yazılım geliştirilir.
Bütün bu genel geçer bilgilere rağmen, neden çağlayan (waterfall) tuzağına düşüyoruz? Bence önemli bir sebep, kaynak bulmak için iş planı oluşturmaya harcadığımız emekten kaynaklanıyor. Fakat aslında bu şart değil. İş planı olmadan kaynak bulabiliriz. Kaynak bulmadan, yazılım şirketi kurabiliriz.
Çevik ilkelerden öğrenebileceklerimiz var:
1. Faydalı yazılım, kapsamlı bir iş planından daha değerlidir:
2. Müşteri gelirleri, dış kaynaklardan daha değerlidir
Müşteri gelirleri, doğru problemi çözdüğümüzün açık kanıtıdır. Ne kadar erken, o kadar iyi. Bir şey doğru mudur, öğrenmek için, müşteriye sorarız. Müşterinin iletişim dili ise nakitledir.
3. Değişime yanıt vermek, planı takip etmekten daha değerlidir
Çoğu başarılı firma, orjinal iş planını takip etmez. Esneklik kilittir.
4. İyi şirket kurmak, şirket satmaktan daha önemli:
Satmak üzere kurulan bir şirket, vasat olmaya mahkumdur.
Kayıtlar
